Seizoenswerk in de Belgische boomkwekerij: rooien, oppotten en oculeren

Deze pagina in andere talen : English · Français

De Belgische boomkwekerij: een exportsector

Belgische kwekerijen telen laanbomen, sierheesters, haagplanten, coniferen, fruitboomonderstammen en jonge bosplanten voor tuincentra, openbare besturen en het buitenland. De sector combineert vollegrondsteelt en containerteelt, met een sterk seizoensgebonden nood aan arbeidskrachten.

Anders dan bij de fruitpluk ligt de piek in de boomkwekerij in de winter en de lente. Seizoenskrachten vinden er zwaar maar gevarieerd werk, vaak in kleine familiale ploegen waar je snel verschillende teelttechnieken leert en jaar na jaar kan terugkeren.

De kwekersregio's

Oost-Vlaanderen telt het grootste deel van de sector, rond Gent, Wetteren, Destelbergen, Lochristi en Laarne, een streek die historisch met de sierteelt verbonden is. Kwekerijen vind je ook in de provincie Antwerpen, West-Vlaanderen en verspreid in Wallonië, vooral voor bosplanten.

De werkkalender

Het rooien van bomen met blote wortel en met kluit gebeurt van november tot maart, tijdens de winterrust. De lente staat in het teken van oppotten, containers uitzetten en orders verzenden. In de zomer volgen oculeren, snoeien en irrigeren, in de herfst de voorbereiding van bestellingen.

Taken voor seizoenskrachten

Seizoenskrachten helpen bij het rooien, pakken kluiten in jute in, potten op, etiketteren, snoeien en laden vrachtwagens. Oculeren vraagt precisie en meestal een opleiding vooraf. Het meeste werk gebeurt buiten, wat het winterweer ook brengt.

Wie mag in een Belgische kwekerij werken?

Burgers van de Europese Unie, de Europese Economische Ruimte en Zwitserland mogen zonder vergunning werken. Ze hebben een geldig identiteitsbewijs en een bankrekening nodig, terwijl de werkgever elke prestatie via Dimona bij de sociale zekerheid aangeeft.

Gelegenheidsarbeid in de boomkwekerij

Kwekerijen vallen onder paritair comité 145, tuinbouw, met subcomité 145.03 voor boomkwekerijen en 145.02 voor bosboomkwekerijen. Ze kunnen dus gelegenheidsarbeiders inzetten, een formule die veel gebruikt wordt voor rooi- en verzendpieken.

Werknemers uit derde landen

Niet-EU-onderdanen hebben vóór hun komst een toelating voor seizoenarbeid van het bevoegde gewest nodig. Voor meer dan 90 dagen dient de werkgever een aanvraag in voor een gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid, volgens de Europese seizoenarbeidersrichtlijn.

Hoeveel dagen onder dit statuut?

Sinds 1 juli 2023 mag een gelegenheidsarbeider tot 100 dagen per jaar in de tuinbouw werken. Samen met de landbouw blijft het totaal beperkt tot 100 dagen. Het koninklijk besluit van 14 april 2026 trekt die plafonds uitdrukkelijk door naar uitzendkrachten in beide sectoren.

Loon en arbeidsvoorwaarden

De gelegenheidsarbeider in de tuinbouw krijgt minstens het loon van categorie 1 van zijn subsector. In de boomkwekerij bedroeg dat op 1 januari 2024 14,79 euro bruto per uur, in de bosboomkwekerij 14,65 euro, op basis van een 38-urenweek.

Bijdragen en bedrijfsvoorheffing

De sociale bijdragen voor gelegenheidsarbeiders worden berekend op een wettelijk vastgelegd forfaitair dagloon. De bedrijfsvoorheffing bedraagt 11,11 procent voor inwoners en 18,725 procent voor niet-inwoners. De vermelde loonschalen werden sinds 2024 geïndexeerd.

In de tuinbouw mag een deel van het nettoloon contant betaald worden, tot 65 euro per week en gedurende acht weken per jaar. Elke betaling moet op een ondertekende kwitantie staan en als voorschot op de loonbrief vermeld worden.

Weer en uitrusting

Rooien in de winter betekent kou, modder en vaak regen. Veiligheidslaarzen, stevige handschoenen en regenkledij zijn onmisbaar. In de winter zijn de dagen korter, met werkuren die zich aanpassen aan het daglicht en aan vorst op de velden.

Stappen naar een job in een kwekerij

Kwekers werven vooral in oktober aan voor de rooicampagne en in februari voor de lente. Dit is de aanbevolen weg voor EU-kandidaten; niet-EU-kandidaten zijn afhankelijk van de toelating die de werkgever aanvraagt.

1. Richt je op de streek rond Gent, Wetteren en Lochristi, het hart van de sector.
2. Zoek bij de VDAB op boomkwekerij of kwekerijmedewerker.
3. Contacteer kwekerijen rechtstreeks, want veel familiebedrijven zijn weinig online zichtbaar.
4. Bezorg een cv met tuinervaring, rijbewijs en talenkennis.
5. Laat statuut, subcomité en loon schriftelijk bevestigen.
6. Zorg voor werkkledij die bestand is tegen de winter.
7. Hou je dagen als gelegenheidsarbeider bij.

Tabel: lonen, documenten en uitrusting

De vermelde bedragen komen uit de vakbondsloonschaal voor januari 2024. Ze helpen een aanbod te beoordelen, rekening houdend met de indexeringen sindsdien en met eventuele anciënniteit die de werknemer in de sector heeft opgebouwd.

Valkuilen en fouten

De sector bestaat uit veel kleine bedrijven, wat vaak een familiale sfeer geeft maar ook ongelijke administratieve gewoonten. Met enkele voorzorgen werk je het hele seizoen in goede omstandigheden.

• Beginnen zonder schriftelijk contract of voorafgaande Dimona.
• Aankomen zonder uitrusting tegen kou en modder.
• Een loon onder de schaal van het subcomité aanvaarden.
• Een tussenpersoon betalen voor een vergunning of job.
• Vergeten hoeveel dagen je al bij andere tuinbouwwerkgevers werkte.

Kan je oculeren op de werkvloer leren?

De basis leer je in enkele dagen naast een ervaren oculeerder, maar snelheid en slaagpercentage vragen meerdere seizoenen. Ervaren oculeerders zijn gegeerd en beter betaald, vaak in een hogere looncategorie dan de eerste.

Moet je Nederlands kennen?

De meeste kwekerijen liggen in Vlaanderen en werken in het Nederlands. Veel werkgevers aanvaarden toch Engels of werken met ploegen die Pools, Roemeens of Bulgaars spreken. Veiligheidsinstructies begrijpen blijft hoe dan ook essentieel.

Kan je het hele jaar in een kwekerij werken?

Sommige seizoenskrachten gaan bij dezelfde kweker van het rooien in de winter naar het oppotten in de lente en het oculeren in de zomer. Als gelegenheidsarbeider geldt de grens van 100 dagen per jaar; daarboven volgt een gewoon contract, eventueel van bepaalde duur.

Is werken in een boomkwekerij zwaar?

Ja. Kluiten en containers zijn zwaar, er wordt in alle weersomstandigheden gerooid en je verplaatst je vaak tussen percelen. Een goede conditie en correcte tiltechnieken beperken het risico op blessures tijdens een lang seizoen.